يزد; ستاره گردشگري کوير
 |
پيشينه تاريخي استان نشان مي دهد که منطقه يزد از سرزمينهاي باستاني اقوام ايراني و داراي ميراث درخشاني از فرهنگ و تمدن کهن و ادوار مختلف تاريخي با قدمت 3 هزار سال است، برخي از مورخين ، بناي اوليه شهر يزد را به زمان اسکندر مقدوني نسبت مي دهند که وي زنداني ساخته و نام آن را چنين نهاده است و به اعتقاد عدهاي ديگر از تاريخ نويسان در دوره ساسانيان به فرمان يزدگرد اول ( 339 - 421 م ) در اين محل شهري بنام «« يزدان گرد »» بنا گرديده است. نام يزد از همين عنوان گرفته شده است و به معني مقدس، فرخنده و در خور آفرين مي باشد.
به گزارش موج، استان يزد از سرزمينهاي قديمي و تاريخي است و در ميان ايالت هاي قديمي و بزرگ پارس ، اصفهان ، کرمان و خراسان قرار داشته است. اين سرزمين از معابر و گذرگاههاي مهم در ادوار تاريخي محسوب مي شده است.
مردم يزد به زبان فارسي رايج با پاره اي ويژگيهاي گويشي سخن مي گويند و بسياري از واژه ها و ترکيبات زيباي فارسي را در گويش خود حفظ کرده اند. در استان يزد برخي ويژگيهاي گويشي ميان شهرستانهاي مختلف محسوس است.
حال با اين مقدمه مي توان دريافت که يزد بيش از حد تصور از قابليت هاي گردشگري و ميراث فرهنگي بهره مند است، به بيان ديگر گزينش هر عنوان براي تشريح جاذبه ها، ميراث ، تمدن و بسترهاي گردگشري اين استان با دشواري امکان پذير است.
يزد بهره مند از کليه بسترهاي مورد توجه گردشگران بويژه گردشگران اروپايي است چراکه جاذبه هاي ويژه اي در کوير خود دارد که در کنار ظرفيت هاي گسترده استان در ابعاد صنايع دستي، مناظر طبيعي، اماکن مذهبي و جاذبه هاي تاريخي و ميراثي، بيش از ساير مناطق کويري ايران توان جلوه گري و شکوفايي دارد، اين استان با راهي که در مسير توسعه صنعت گردشگري پيموده، راهي کوتاه را در فتح قله گردشگري کوير با جاذبه هايي چون، اسکي در کوير، حمام شن، بيابان گردي و کويرگرداني، اتومبيل سواري و شتر سواري در کوير، پيش روي خود دارد.
هر آنچه در بيان و توصيف جاذبه هاي يزد ميگويند، توان تصوير کشيدن زيبايي هاي تمدني ، تاريخي و گردشگري اين استان را نداشته و تنها مي توان گردشگران بخصوص ايراني را در راستاي شعار "ايران گردي مقدمه جهان گردي" براي لمس و درک بهتر توانايي هاي اين استان، دعوت به بازديد کرد.
اشاره اي کوتاه به قابليت هاي تاريخي ، ميراثي و گردشگري استان يزد شايد راهي باشد براي ايجاد انگيزه حرکت بسوي يزد براي آشنايي با تمدن اصيل ايراني و اميد يافتن از توان ايراني در جذ بگردشگران داخلي و خارجي چراکه با مشاهده اقداماتي که در ايجاد زيرساخت هاي گردشگري در استان يزد انجام شده است، بيش از هر چيز اين سوال به ذهن مي رسد که آيا توان ايراني بيش از آنچه که تاکنون براي جذب گردشگر صورت گرفته نيست، کمترين تغييرات کاربري در خانه هاي قديمي يزد و کاروانسراهاي ديدني استان، فضايي شکوهمند را براي اقامت و سرويس دهي به توريست هاي وارد شده به يزد، ايجاد کرده است، حال بکارگيري اوج خلاقيت و توان ايراني نميتواند کشور را به محور گردشگري منطقه و پيشگام توريسم در جهان تبديل کند؟
باغ دولت آباد يکي از باغهاي معروف ايراني است که از قناتي به همين نام مشروب مي شود و جريان آب در باغ استخوان بندي طراحي آنرا تشکيل مي دهد ، عناصر متشکله مجموعه عمارت سر در جنوبي ، شترخان و اصطبل ها ، عمارت حرمسرا و عمارت هشتي و بادگير ، آشپزخانه ، عمارت بهشت آئين ، عمارت تالار آئينه سر در اصلي و آب انبار دو دهانه مي باشد. جالبترين بناي مجموعه را عمارت هشتي و بادگير تشکيل مي دهد که تلفيق جريان آب و هوا به زيباترين شکل صورت گرفته است. بادگير باغ دولت آباد با 33 متر بلندي از سطح زمين شاه کار مهندسي و نشانه نبوغ معماران يزدي است.
براي شهرهاي کويري همچون يزد ارزش آب بيش از هر جاي ديگر احساس مي شود. در اين شهر بيش از 75 آب انبار وجود دارد. يکي از اين آب انبارها، آب انبار شش بادگير است که داراي شش بادگير مي باشد. از ويژگيهاي مهم اين اثر تاريخي دو دهانه بودن اين اب انبار است که داراي تزئينات مقرنس کاري مي باشد و داراي 55 پله ورودي در قسمت جنوبي است که بين پله 25 و 26 از بالا يک هشتي با سنگ فرش آجري قرار دارد.
مجموعه مارکار که شامل برج ساعت و مدرسه بوده، متعلق به اوايل دوره پهلوي مي باشد. اين مجموعه در محله تل (دروازه قصابها) قرار دارد.
آتشکده زرتشتيان يکي از اماکن مربوط به زرتشتيان است. اين بنا شامل ساختمان و باغ مشجري است که در قرن اخير ساخته شده است. در اين محل آتش مقدس که براي زرتشتيان محترم ميباشد و داراي قدمتي چند ساله بوده و بايد هميشه روشن نگه داشته شود نگهداري و از آن مراقبت مي شود. شايان ذکر است که قدمت آتش آتشکده به هزار و پانصد سال مي رسد.
دخمه زرتشتيان که در فرهنگ فارسي به معناي گورخانه گبرا مي باشد. در انتهاي جنوبي شهر يزد در حوالي منطقه صفائيه در بالاي تپه اي نسبتا مرتفع وجود دارد که يکي قديمي تر بنام هانجکي هاتريا ( زرتشتي هندي الاصل ) و ديگري که جديدتر است بنام گلستان معروف است. در وسط اين دو دخمه چاله اي سنگي وجود دارد که زرتشتيان مردگان خود را در آن مي انداختند. اين اثر مربوط به دوره قاجار مي باشد. دخمه گلستان داراي قطر 25 متر و ارتفاع ديوار از سطح تپه 6 متر است و دخمه هانجکي داراي قطر 15 متر ميباشند.
بازار خان که ساخت آن به زمان ناصر الدين شاه قاجار بر ميگردد. ساختار متفاوت و عرض متباين آن حکايت از ساخت تدريجي آن دارد. 258 متر طول دارد و ارتفاع بازار 4 تا 6 متر متغيير است در بخش شمالي، جنوبي 53 مغازه و در بخش شرقي ، غربي آن 100 مغازه وجود دارد.
از اماکن مذهبي يزد که جلوه اي ديگر از تمدن اين شهر و جاذبه هاي ميراثي آن را دارا مي باشد مسجد جامع کبير است که يکي از با ارزشترين ميراث تاريخي هنري و گنجينهاي از معماري اسلامي به شمار مي آيد.
از ديگر اماکن مذهبي يزد مسجد ملا اسماعيل، مسجد ريگ که کاروانسراي مخروبه بوده است ، مسجد چهل محراب، مسجد جامع فهرج که از خشت و گل ساخته شده است. بقعه دوازده امام که مشتمل بر دوازده گنبد منفرد است، بقعه سيد شمس الدين، بقعه سيد رکن الدين که محل دفن سيد رکن الدين محمد قاضي مي باشد را مي توان نام برد.
صنايع دستي يزد نيز جلوه اي ديگر از جاذبههاي منحصر به فرد استان است، مهمترين صنايع دستي در استان يزد عبارتند از : قالي ، قاليچه ، گليم ، مخمل ، زري ، چادرشب ، دستمال ، مرس ريزه ، جيم ، قناويز ، اجرامي ، شمد ، ترمه ، پرده ، زيلو ، روفرشي ، کرباس ، بقچه ، لنگ ، کيسه حمام ، خورجين ، پتو ، سفال ، سراميک ، حصير ، کاشي و گيوه ،در ميان صنايع دستي قالي بافي ، ترمه بافي ، زيلوبافي ، ساخت سفال ، سراميک و کاشي از اهميت ويژهاي برخوردار است ، شيريني پزي در يزد نيز سابقه طولاني دارد ، در يزد شيريني هاي سنتي مانند باقلوا ، قطاب ، لوز نارگيل ، پشمک ، نان برنج ، حاجي بادام تهيه ميشود. اکنون يزد در مسير ساخت بنيان هاي گردشگري گام هاي مطلوبي برداشته و با بهره مندي از 31 هتل ، 13 واحد پذيرايي سنتي، 28 واحد پذيرايي بين راهي، درصدد است 16 هتل با ظرفيت 608 اتاق، 5 مجتمع بين راهي،2 کمپينگ را نيز به بهرهبرداري رساند، اين استان داراي 18 روستاي نمونه گردشگري است و رتبه چهارم را در جذب گردشگران داخلي به خود اختصاص داده است با اين وجود يزد را با قابليت هاي شايسته اي که در خود نهفته داشته مي توان بزودي در صدر مناطق جاذب گردشگران مشاهده کرد.
عنوان ستاره گردشگري کوير به حق مي تواند عنواني شايسته براي يزد باشد چراکه جاذبه هاي اصيل گردشگري و تمدني استان، مي تواند يزد را به قطب کوير گردي جهان تبديل نمايد، يزد به واقع توان والايي در صدر نشيني کوير گردي و گردشگري کوير دارد و اين هدف با توسعه سرمايه گذاري بخش خصوصي داخلي و خارجي، بهبود کيفيت خدمات توريستي در استان، حمايت نهادينه شده دولت از توسعه زيرساخت ها و ارتقا تبليغات و اطلاع رساني بهينه پيرامون جاذبه هاي استان يزد، امکان پذير خواهد بود.
جاذبه های گردشگری یزد
يزد مركز استان يزد ميباشد و از بهترين نمونه شهرهاي كويري به شمار مي رود. شهر يزد در فاصله 677 كيلومتري تهران و 316 كيلومتري اصفهان قرار دارد . شهرستان يزد در درهاي وسيع و خشك بين كوه هاي شير كوه و خزانق واقع گرديده است. آب و هواي اين شهرستان خشك و نيمه صحرايي با تابستان هاي گرم و خشك و زمستان هاي سرد و خشك است. معدل تعداد روزهاي يخبندان در طول سال در حدود 55 روز مي باشد.
زيلو بافي ـ چادر شب ـ دستمال ـ مخمل بافي ـ زري بافي ـ ترمه بافي ـ شمد ـ كاشي سازي ـ سفال و سراميك ـ جيم بافي ـ سفره ـ پتوبافي، بلاقلوا، قطاب، لوز نارگيل، پشمك، نان برنجي، حاج بادام و حاج پسته و حاج گردو و زولبيا گوشه فيل و انواع شيرينيهاي خشك كه بسيار ظريف و شكيل و خوشمزه هستند از سوغات اين استان ميباشد.
مجموعه باغ دولت آباد
مجموعه باغ دولت آباد شامل قسمتهاي عمارت كلاه فرنگي بادگير، حرمخانه ، بهشت آئين، عمارت مستخدمين، ديوان خانه، اصطبل و شتر خانه ، آب انبارو باغ مشجر است . اين بنا از جمله ابنيه محمد تقي خان يزدي معاصر شاهرخ ميرزاي افشار و كريم خان زند است عمارت بادگير اين مجموعه با 35 متر ارتفاع بلندترين باد گير موجود در ايران ميباشد.
مسجد جامع يزد
ساختمان اصلي مسجد جامع را متعلق به قرن ششم هجري قمري مي دانند ليكن جامع كنوني مربوط به زمان آل مظفر و قرن هشتم و نهم هجري قمري است از امتيازات معماري و هنري اين مسجد ساختمان و كاشيكاري سر در بلند و با شكوه و دو مناره زيبا تزيينات كاشي كاري و دو كتيبه نفيس آن يكي به خط كوفي آجري و ديگري به خط ثلث سفيد بر روي كاشي لاجوردي معرق مي باشد در متن كتيبه هاي سر در نام شاهرخ تيموري و سلطان جهانشاه و تاريخ سال 861 هجري قمري خوانده مي شود . مهم ترين اثر تزييني اين جامع محراب زيبا و ارزشمند آن است. كه با نقوش كاشي معرق آرايش شده است. قطار مقرنس محراب آن بسيار جالب و ديدني است لوحه سنگ مرمري كه در دهليزمسجد نصب است مورخ به سال 777 هجري قمري مي باشد .سيزده قطه لوح سنگي و كاشي در داخل هشت مسجد نصب شده است كه هر كدام مورخ به سال معين و شامل وقف نامه و امور ديواني و مالياتي مي باشد .نكته قابل توجه در ساختمان مسجد مسئله ايجاد روشنايي غير مستقيم به وسيله انعكاس نور از گچ سفيد گنبد و ديوارها است كه معمار و سازندگان بنا در قرن هشتم هجري به اين مطلب پي برده اند. جامع كبير يزد يكي از آثار گرانبهاي ايران ودر حقيقت گنجينه اي از معماري است كه در عين عظمت بسيار زيبا ساخته شده و هر قسمت از آن معرف ذوق و هنر سازندگان آن مي باشد.
دخمههاي زرتشتيان
متجاوز از 5 دخمه در يزد بعنوان گورستان زرتشتيان تماما بر بلندي بنا گرديده است و حدود سي سال است كه ديگر مورد استفاده قرار نمي گيرد.
آب انبار شش بادگيري
آب انبارها معمولا در مركز شهر ساخته ميشدوشامل چهار عنصر اصلي و خزينه ، گنبد ، پاشيرو بادگير بوده است .آب انبار شش بادگيري كه ازمشهورترين و زيبا ترين آب انباريهاي يزد به شمار ميرود در 1379 ه.ق به همت حاجي حسين مير الله ساخته شده است.
آتشكده زرتشتيان
اين عمارت به همت زرتشتيان يزد و پارسيان هند در سلا 1313 خورشيدي تحت نظارت و سرپرستي آقاي ارباب جمشيد امانت بنا شد .در مورد قدمت تاريخي آتش اين آتشكده گويند كه نزديك 1515 سال پيش اين آتش از آتشكده ناهيد پارس به روستاي هفتادر(نزديم عقدا) منتقل شد و از آنجا به ترك آباد در اردكان نقل مكان كرد و پس از سي سال نگهداري در غار اشكفت يزدان آن را در سال 1325 خورشيدي به شهريزد آوردند و در خانه دستور بزرگ شهر ، در محله دستوران جاي داده شدو از آنجا به گهنبار خانه و محل كنوني اين آتشكده انتقال يافت.
سيد ركن الدين
بقعه سيد ركن الدين با سردر و گنبدي زيبا و پوششي از كاشي و كتيبه اي به شويه خط كوفي است.اين بقعه متعلق به قرن هشتم هجري (725) قمري بوده و در داخل گنبد داراي تزئينات گچي بسيار زيبايي است كه به همت امير ركن الدين محمد قاضي كه از حاميان معروف معماري بود ساخته شده است.
مسجد امير چقماق
مسجد امير چقماق (مسجد جمعه نو) كه به واسطه داشتن سر در رفيع باشكوه و جلوخان جالب شهرت بسياري دارد. مسجد داراي گنبدي عظيم و صفه اي عالي مي باشد. كتيبه سر در آن از لحاظ هنر خطاطي بسيار ارزنده است.
ساختمان امير چقماق به سال 830ه.ق بنيان شده ليكن سردر و دو مناره كاشيكاري رفيع و چند دهانه از طاق نماهاي كنوني آن از بناهاي قرن سيزدهم هجري است.
جهت اطلاع بیشتربه سایت سازمان میراث فرهنگی وگردشگری یزدمراجعه نمایید
